Trong những năm qua, tỉnh ta đã quan tâm công tác tuyền truyền chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về xuất khẩu lao động. Chỉ đạo các sở, ban, ngành và các cấp chính quyền tạo điều kiện cho người lao động làm thủ tục, hồ sơ, vay vốn. Đồng thời, giám sát chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp tham gia tuyển chọn xuất khẩu lao động trên địa bàn, kịp thời xử lý phát hiện những sai phạm, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật.  

Theo thống kê, trong tổng số 1.132 người của tỉnh đi lao động xuất khẩu theo hợp đồng, hiện còn 548 người đang làm việc, chủ yếu ở Malaixia, đây là thị trường không đòi hỏi lao động có trình độ cao, chi phí thấp. Đặc biệt, thực hiện Quyết định số 71/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động, góp phần giảm nghèo nhanh và bền vững giai đoạn 2009-2020, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thành phố phối hợp với Cục Quản lý lao động ngoài nước, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tuyển chọn lao động. Nhờ vậy, đã có 201 người tham gia giáo dục định hướng, trong đó 117 người đang làm thủ tục xuất cảnh.

Anh Hoàng Văn Trường, Phó Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh cho biết: Ở hầu hết các xã có các điểm giao dịch của Ngân hàng Chính sách xã hội. Hộ nghèo có nhu cầu vay vốn đi xuất khẩu lao động chỉ cần đăng ký với tổ trưởng tổ tiết kiệm vay vốn ở bản, có xác nhận của địa phương là được giải ngân ngay tại xã, người vay không mất thời gian, chi phí đi lại. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đã cho 451 hộ nghèo và các đối tượng chính sách vay vốn đi xuất khẩu lao động, dư nợ đến 30-6 là 8 tỷ 743 triệu đồng. Qua đánh giá, có 325 hộ thoát nghèo, 477 hộ tạo được việc làm, 148 ngôi nhà được xây mới bằng nguồn thu nhập của người vay tiền đi xuất khẩu lao động, nhiều lao động sau khi về nước có điều kiện phát triển sản xuất, tạo việc làm và tăng thu nhập.

Thực tế cho thấy công tác xuất khẩu lao động là giải pháp giải quyết việc làm, tạo cho người lao động có tác phong làm việc công nghiệp, có ý thức tổ chức kỷ luật, nâng cao tay nghề, có thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo, giảm áp lực về lao động trong nông nghiệp, thúc đẩy chương trình chuyển đổi cơ cấu lao động. Tuy nhiên, công tác xuất khẩu lao động ở tỉnh ta vẫn ở mức rất khiên tốn. Nguyên nhân có nhiều, song lý giải thì cả các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân chưa mấy “mặn mà” với việc xuất khẩu lao động. Công tác tuyên truyền về xuất khẩu lao động chưa thực sự mạnh; chính quyền cơ sở chưa quan tâm; sự phối hợp của các cơ quan chức năng trong giải quyết thủ tục, hồ sơ cho người đi xuất khẩu lao động chưa kịp thời, rườm rà; chí phí đi xuất khẩu lao động cao... 

Trao đổi với ông Lê Viết Trực, Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh được biết: Trong số 42 doanh nghiệp đăng ký hoạt động tuyển chọn lao động xuất khẩu trên địa bàn tỉnh chỉ có 10 doanh nghiệp tuyển được lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Do địa hình phức tạp, các khu dân cư không tập trung, tâm lý người lao động không muốn đi xa nhà, thiếu tính tự lập lao động phổ thông là chủ yếu; doanh nghiệp thiếu tích cực. Chính quyền cơ sở chưa quan tâm, đôi khi còn gây khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạt động tuyên truyền và tư vấn tuyển chọn lao động.

Theo ý kiến của ông Trương Kim Mậu, Giám đốc Trung tâm giới thiệu việc làm tỉnh: Mặc dù thông báo chỉ tiêu, tư vấn cho lao động về tiêu chuẩn, hướng dẫn làm hồ sơ, tổ chức giáo dục định hướng. Nhưng tỉnh ta thừa lao động phổ thông, nhưng thiếu lao động có tay nghề cao, kỹ thuật nên số lượng lao động đạt được tiêu chuẩn vẫn còn rất ít. Từ năm 2007 đến ngày 30-6-2010, Trung tâm cung ứng mới 78 lao động làm việc theo hợp đồng tại Hàn Quốc, 4 lao động tu nghiệp sinh tại Nhật Bản, thu nhập trên 17 triệu đồng/người/tháng. 

Ông Phạm Trọng Cừ, Giám đốc Công ty cổ phần xuất nhập khẩu tỉnh, đơn vị duy nhất đóng trên địa bàn tỉnh tham gia tuyển chọn lao động đi xuất khẩu, phản ánh: Công ty tham gia tuyển lao động ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hòa Bình, Thái Nguyên... Riêng Sơn La từ năm 2007 đến nay, đã tuyển 283 lao động đi làm việc ở nước ngoài; chủ yếu làm việc trong các nhà máy gốm sứ, may công nghiệp, đồ gỗ nội thất, linh kiện điện tử, công nhân xây dựng. Bình quân thu nhập 4-6 triệu đồng/người/tháng. Khó khăn là nhiều doanh nghiệp tư vấn tuyển chọn không có sự phối hợp, chính sách tuyển chọn khác nhau dẫn đến sự cạnh tranh gây thắc mắc cho người lao động. Chất lượng lao động còn hạn chế, đa số chưa qua đào tạo. 

Để tổ chức, thực hiện hiệu quả chính sách về người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, rất cần sự quan tâm, vào cuộc của các cấp, các ngành, chính quyền và nhân dân. Tỉnh sớm kiện toàn Ban chỉ đạo xuất khẩu lao động; tăng cường quản lý, hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia tuyển chọn lao động, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ người lao động... Đặc biệt là chính sách đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn lao động, đáp ứng nhu cầu của các thị trường, có thu nhập cao.